جرّاحى ، سموم و ترياق ، امور زينت ، امراض شعر ( موى ) و امراض جلد ( پوست ) . 5 - جلد پنجم ( قرابادين ) : در بيان 750 ادويه مركّبه . بنابراين قانون فقط دربارهء يك موضوع پزشكى نيست و در آن تمام موضوع‌هاى پزشكى آمده است كه كمابيش جزء لازم مواد درسى است . اگرچه قانون تقريبا شامل تمام بخش‌هاى پزشكى است ، امّا بخش كلّيّات آن به خاطر كامل بودن و حسن بيان و شيوهء استدلال خود بىنظير است . استادان فنّ و محقّقان در شرح و تفسير آن بيشترين سعى و كوشش را اعمال كرده‌اند . با آن‌همه قدر و منزلتى كه ابن رشد « 1 » در اروپا دارد ، كلّيّات طبّ او را كه در جواب ابن سينا نوشته شده است نمىتوان هم‌پايهء كلّيّات قانون دانست . طبّ يونانى بين ديگر انواع پزشكى امتيازاتى دارد . امتياز ويژهء آن به كلّيّات آن مربوط است . مسائلى كه در طبّ يونانى در كلّيّات عنوان شده است ، در پزشكىهاى ديگر با اين جزئيات و اهمّيّت وجود ندارد . نظر به اين اهمّيّت اساسى ، مدّتى پيش از

--> ( 1 ) - ابو الوليد ابن رشد ( متوفّى 595 ه . / 1198 م . ) شخصيّت والامقام در علم فقه و پزشكى و فلسفه است . فلسفهء اين شاگرد موجب نازش ابن باجه و ابن طفيل اثرات عميقى بر اروپا گذاشته است . يكى از دلايل مقبول بودن او در اروپا شاگردان اروپايى و يهودى او هستند كه در آنجا در اشاعه و ترويج تأليفات او سهم بسزايى داشته‌اند . برخى از كتاب‌هاى ابن رشد تنها با ترجمهء عبرى محفوظ مانده است . ابن ابى اصيبعه مىگويد كه ابن رشد در دانش پزشكى بسيار متبحّر و وسيع النظر بود . تأليفات پزشكى او بسيار باارزش است . او كه مؤلّف حدودا شانزده كتاب پزشكى است ، كتاب الكلّيّات را با جانفشانى و زحمت فراوان تدوين كرده است . ابن رشد و ابن زهر روابط عميق دوستى داشتند . وقتى كه ابن زهر مشغول نوشتن كتابى دربارهء معالجات بود در همان زمان از ابن رشد خواست كه دربارهء كلّيّات كتابى بنويسد تا هر دو كتاب با هم كتاب كامل پزشكى بشوند و ديگر نيازى به كتاب ديگر نماند . كتابى كه ابن زهر تحت عنوان « التيسير فى مداوة و التدبير » نوشته است هم با ترجمهء عبرى و لاتينى و هم به صورت اصل موجود است .